Czym jest SRK i po co w ogóle powstał?
SRK (Standard Rachunku Kosztów) porządkuje sposób ewidencjonowania i alokowania kosztów u świadczeniodawców tak, aby dane kosztowe były porównywalne, a koszty procedur dało się policzyć w sposób spójny. W praktyce SRK dotyka planu kont, podziału kosztów wspólnych, a często też raportowania i controllingu.
Podstawa prawna i od kiedy obowiązuje SRK
Obowiązek stosowania SRK jest powiązany z umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia dotyczącym zaleceń SRK. Rozporządzenie weszło w życie 1 stycznia 2021 r.
Kogo dotyczy obowiązek stosowania SRK (najważniejsza zasada)
Jeśli działasz wyłącznie komercyjnie (bez umowy z NFZ), SRK nie wynika z tego obowiązku. Zanim jednak postawisz kropkę, sprawdź jeszcze 3 wyłączenia.
Trzy ustawowe wyłączenia – kiedy SRK nie jest obowiązkowy
1) Wyłącznie POZ
Jeśli udzielasz świadczeń wyłącznie w zakresie POZ, jesteś wyłączony z obowiązku SRK. Ale jeśli poza POZ realizujesz też inne rodzaje świadczeń (np. AOS, rehabilitację, stomatologię) – SRK staje się obowiązkowy.
2) Brak ksiąg rachunkowych (i ważna konsekwencja)
Wyłączone są też podmioty, które nie prowadzą ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o rachunkowości. I ważne: SRK nie zmusza do przejścia z KPiR na pełne księgi „tylko dlatego, że jest SRK”.
3) Zaopatrzenie w wyroby medyczne
Wyłączenie dotyczy także świadczeniodawców realizujących czynności z zakresu zaopatrzenia w wyroby medyczne.
Drzewko decyzyjne: sprawdź w 2 minuty, czy SRK dotyczy Twojej placówki
Krok 1: Czy masz umowę z NFZ? Jeśli nie – SRK nie wynika z tego obowiązku.
Krok 2: Jeśli tak – czy to wyłącznie POZ? Jeśli tak – wyłączenie.
Krok 3: Czy prowadzisz księgi rachunkowe? Jeśli nie – wyłączenie (bez przymusu przejścia na pełne księgi).
Krok 4: Czy to wyłącznie zaopatrzenie w wyroby medyczne? Jeśli tak – wyłączenie. Jeśli nie – SRK jest obowiązkowy.
Przykłady z praktyki (najczęstsze scenariusze)
- POZ + AOS → SRK obowiązkowy.
- Stomatologia NFZ + komercja → SRK obowiązkowy.
- Hospicjum / ZOL / mała przychodnia → wielkość nie ma znaczenia; decyduje kontrakt i wyłączenia.
- Placówka wyłącznie prywatna → SRK nie wynika z obowiązku kontraktowego.
- JDG na KPiR z kontraktem → brak przymusu przejścia na księgi tylko „dla SRK”.
Najczęstsze błędy w interpretacji obowiązku SRK
- „Jesteśmy mali, więc nas nie dotyczy” – dotyczy także małych świadczeniodawców.
- „Mamy POZ, więc jesteśmy zwolnieni” – zwolnienie działa tylko przy wyłącznie POZ.
- „To tylko dla szpitali” – nie, zasada jest szersza.
- Mylenie SRK z jednorazowym raportem – SRK to standard prowadzenia ewidencji kosztów.
Co zrobić, jeśli SRK Cię dotyczy – pierwsze kroki
Najczęściej zaczynamy od trzech rzeczy:
- porządne ustalenie zakresów umów (czy na pewno nie ma „mieszanki” POZ + coś jeszcze),
- przegląd polityki rachunkowości i planu kont (czy da się sensownie wydzielać koszty),
- ustalenie kluczy podziałowych kosztów wspólnych.
FAQ
Czy prywatna klinika bez kontraktu z NFZ musi stosować SRK?
Nie. Obowiązek SRK jest powiązany z posiadaniem umowy z NFZ. Jeśli placówka działa wyłącznie komercyjnie, SRK nie wynika z tego obowiązku.
POZ + rehabilitacja: czy SRK dotyczy?
Tak. Wyłączenie działa tylko, gdy świadczenia są udzielane wyłącznie w zakresie POZ. Jeśli realizujesz też inne rodzaje świadczeń, SRK staje się obowiązkowy.
Czy SRK zmusza do przejścia z KPiR na księgi rachunkowe?
Nie. Jeżeli podmiot nie ma obowiązku prowadzenia pełnej księgowości, SRK nie nakłada przymusu przejścia na księgi rachunkowe.
Czy świadczenia NFZ + komercyjne oznaczają, że SRK nie obowiązuje?
Nie. Jeśli placówka ma kontrakt z NFZ i nie spełnia ustawowych wyłączeń, SRK obowiązuje niezależnie od świadczeń komercyjnych.
Czy SRK to to samo co raportowanie danych do AOTMiT/NFZ?
Nie zawsze. SRK to standard prowadzenia ewidencji kosztów. Raportowanie może pojawiać się w określonych procesach i komunikatach — wtedy SRK ułatwia przygotowanie danych.